მსოფლიოს ცენტრალური ბანკები განაკვეთებს ისევ ზრდიანThe world's central banks are raising rates again
2024 და 2025 წლების უმეტეს ნაწილში მიმართულება ერთი იყო: ქვემოთ. მსოფლიოს ცენტრალური ბანკები განაკვეთებს ამცირებდნენ, და პიკზე ოთხიდან დაახლოებით სამს სამი თვის განმავლობაში ერთხელ მაინც ჰქონდა შემცირებული. ახლა ეს შემობრუნდა.
ბოლო სამ თვეში მსოფლიოს ცენტრალური ბანკების დაახლოებით 45%-მა გაზარდა განაკვეთი. ეს თითქმის სამი წლის მაქსიმუმია. მარტში ასეთი ოცში ერთიც ძლივს იყო. იმავე სამ თვეში განაკვეთი ათიდან დაახლოებით ერთმა შეამცირა.
მიზეზი ენერგიაა. ახლო აღმოსავლეთის კონფლიქტმა ნავთობისა და გაზის მიწოდება და ტრანსპორტირება დაარღვია, საწვავი და კომუნალური გადასახადები გაძვირდა და ინფლაცია ისევ ზევით წავიდა. ევროპის ცენტრალურმა ბანკმა განაკვეთი ივნისში გაზარდა, სექტემბერში კი ისევ, და დეპოზიტის განაკვეთი 2.50%-ზე აიყვანა. ინგლისის ბანკმა 5 ნოემბერს განაკვეთი 4%-მდე გაზარდა. 2023 წლის მერე პირველად.
რას უნდა ვადევნოთ თვალი
2022 წლამდე ჯერ შორსაა: მაშინ ბანკების 80%-ზე მეტი ერთდროულად ზრდიდა განაკვეთს. მაგრამ მთავარი დონე კი არა, მიმართულებაა. ბაზრები ორი წელი იაფი ფულის მოლოდინში იყვნენ. თუ ენერგია ინფლაციას მაღლა დაიჭერს, სხვა ბანკებიც მიჰყვებიან, და ცვალებადი განაკვეთის სესხები, იპოთეკა და ლევერიჯიანი პოზიციები გაძვირდება. ფული როცა ძვირდება, ლევერიჯი პირველი ისჯება.
For most of 2024 and 2025 the direction was one way: down. Central banks around the world were cutting rates, and at the peak about three in four had cut at least once in a three-month window. That has now turned.
Over the last three months, about 45% of the world's central banks have raised rates, the highest share in nearly three years. In March, barely one in twenty had. Over the same three months, only about one in ten cut.
The push comes from energy. The conflict in the Middle East has disrupted the supply and transport of oil and gas, fuel and utility bills have climbed, and inflation has turned back up. The European Central Bank raised rates in June and again in September, taking its deposit rate to 2.50%. The Bank of England raised its rate to 4% on 5 November, its first increase since 2023.
What to watch
This is still a long way from 2022, when more than 80% of banks were tightening at once. But the direction matters more than the level. Markets spent two years expecting cheaper money. If energy keeps inflation high, more banks will follow, and floating-rate loans, mortgages and leveraged positions all get more expensive. When money gets dearer, leverage is the first thing punished.
ეს სტატია არ არის ფინანსური რჩევა.This article is not financial advice.